http://protobulgarians.com

Страница за прабългарите. Език, произход, история и религия в статии, книги и музика.

 

Средновековни градови и тврдини во Македониjа
Иван Микулчиќ

 

КОРИСТЕНА ЛИТЕРАТУРА
 

КОРИСТЕНИ АНТИЧКИ ИЗВОРИ

Cod. Iust. — Codex Iustinianus. ed. P. Krueger, Dublin-Zurich 1967/68.
Cod. Theod. — Codex Theodosianus /Theod. libri XVI cum constitutionibus sirmondianus/, ed. Th. Mommsen, Berolini 1905.
Hier. Syn. — Hieroclis Synecdemus, rec. A. Burckhardt, Lipsiae 1893.
Marcel. Chr. — Marcellini Comitis Chronikon, ed. Th. Mommsen, MGH AA XI, a, Berolini 1893.
Not. Dign. Or. — Notitia dignitatum, accedunt Notitia urbis Constantinopolitanae et Laterculi provinciarum, ed. O. Seeck, Berolini 1876.
Proc. BG, HA, De aed. — Procopii Caesareensis opera omnia; De bello Gotico; Historia arcana: De aedificiis; ed. Heimeran, Munchen 1978.

Византиските писатели се користени во превод во корпусите:
— Византиски извори за историjу народа Jугославиjе, Београд, Том I (1955), III (1966),
IV (1971).
— Грцки извори за българската история, София, Т. VIII (1972).


УПОТРЕБЕНИ КРАТЕНКИ ВО ЦИТИРАНАТА ЛИТЕРАТУРА

Abh DAW — Abhandlungen der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin
AI — Archaeologia Iugoslavica, SADJ, Belgrad
АП — Археолошки преглед, САДJ, Београд (од 1975 г. Љубљана).
VAMZ — Vjesnik Arheoloskog Muzeja u Zagrebu
ВМКД — Весник на Музеjко-конзерваторското друштво на HP Македониjа во Скопjе
ГзФФ — Годишен зборник на Филозофскиот факултет во Скопjе
ГИНИ — Гласник на Институтот за национална историjа, Скопjе
ГСНД — Гласник Скопског научног друштва, Скопље (1925-1940)
ЗАМ — Зборник на Археолошкиот музеj во Скопjе
ЗВИ — Зборник Византолошког института САН, Београд
ЗММ — Зборник на трудови, Музеjот на Македониjа, Скопjе
ИАИ БАН — Известия на Археол. институт на Българската академия на науките, София
Corso — Corso di cultura sull'arte ravennate е bizantina. Ravenna
CRAI — Comptes rendus Academie des inscriptions et belles lettres, Paris
МАА — Macedoniae Acta Archaeologica, Prilep / Skopje
MBVF — Mуеnchener Beitraеge zur Vor- und Fruеhgeschichte, Bayerische Akademie der Wissenschaften /ed. J. Werner/, Muеnchen
MGH AA — Monumenta Germaniae historica auctorum antiquorum
RE — Pauly-Wissowa-Kroll. Realenziklopaedie der Altertumswissenschaften, Stuttgart
TIR — Tabula Imperii Romani, K-34, sectio Naissus-Scupi. Thessalonike, Ljubljana 1976.

384 
CKPATEHO ЦИТИРАНА ЛИТЕРАТУРА

Б. Алексова 1955 — Наоди на средновековни пари (1921-1954 г.). ВМКД г. III, Скопjе 1955, 17-22.
      "            1959 — Средновековни наоѓалишта во Полозите, ГИНИ кн. 3. Скопjе 1959, 217-234.
      "            1983 — Крупиште, Штипско, истражувања во 1975 и 1981 г., ЗАМ кн. 10-11, Скопjе 1983, 85-100.
      "            1989 — The Episcopy of Bregalnica, Skopje 1989.

      "        и А. Керамитчиев 1965 — Монетите низ векови, Каталог од изложбата, Археолошки музej, Скопjе 1965.

Ж. Аладжов 1981 — Бронзови токи с животински изображения од ранното средновековие, Археология кн. 4/1981, София, 22-27.

J. Ананиев 1987 — Турска бања, Банско, АП 1986, Љубљана 1987, 125-126.

С. Антољак 1985, 1 — Средновековна Македониjа. Том 1, Скопjе 1985.

Б. Бабиќ 1971 — Trouvaille scellee de poterie de table byzantin a Skopsko Kale, AI 13, Belgrade 1971, 45-54
      "            1986 — Материална култура на македонските Словени во светлината на археол. истражувања во Прилеп, Прилеп 1986, 1-362.

М. Бajaлoвuћ 1981 — Керамика у средновековноj Србиjи, Београд 1981.

К. Балабанов 1986 — Виничко Кале, АП 1985. Љубљана 1986, 153.

З. Белдедовски 1977 — Исар, Штип, средновековна населба, МАА 3, Прилеп 1977, 195-211.

В. Битракова-Грозданова, Ф. Папазоглу и В. Маленко 1985 — Охрид во минатото, Споменица Охрид кн I 1985, 1-172.

B. Битракова 1986 — Топографиjа и урбаниот развоj на Лихнидос, Историjа г. 22, 2, Скопjе 1986, 249-265.
      "            1988 — Археолошки истражувања во Преспа во 1967/8; Голем Град во 1980 г., МАА 9, Скопjе 1988, 187-210.
      "            1989 — Ископувања на Голем Град од 1981-86 г., МАА 10, Скопjе 1989, 101-134.

C. Бобчев 1961 — Крепостните кули с издаден остар раб и значението им, ИБАИ БАН кн. 24, София 1961, 104-146.

М. Бошкоски 1989 — Престоjотр на византиските императори во Македониjа во XII и почетокот на XIII век, Гласник на ИНИ кн. 33, 2, Скопjе 1989, 83-104.

Н. W. Boehme 1974 — Germanische Grabfunde des 4. bis 5. Jh. zwischen unterer Elbe und Loire, MBVF Bd. 19, Muenchen 1974.

M. de Boueard 1979 — Le chateau de Caen, Caen 1979, 1-148.

Ж. Важарова 1966 — Ранославянско селище в м. Стареца каj Гарван, Силистра, Археологиjа 2, 1966, София. 21-31.

J. C. Waldbaum 1983 — Metalwork from Sardis: The Finds trough 1974. Archaeological Exploration of Sardis. Cambridge/Mass. 1983.

J. Werner 1953 — Slawische Bronzefiguren aus Nordgriechenland, Abh.DAW 1952, 2, Berlin 1953.
      "            1955 — Byzantinische Guertelschnallen des 6. und 7. Jh. aus der Slg. Diergardt, Koelner Jahrbuch Bd. l, 1955, 36-48, T. 1-8.

385 
      "            1986 — Der Schatzfund von Vrap in Albanien. OeAW Bd. 184, Wien 1986, 1-125.

Z. Vinski 1970 — Oruzje na podrucju starohrvatske drzave do ok. 1000, I Int. kongres arheologii slowanskiej, Warszawa 1970, 135-146.
      "            1974 — O kasnim bizantskim kopcama i о pitanju njihova odnosa s avarskim tvorevinama, VAM 3-VIII, Zagreb 1974, 57-81, T. I-V.
      "            1977/78 — Novi ranokarolinski nalazi u Jugoslaviji, VAM 3-X-XI, Zagreb 1977/78,
143-208.

Н. Вулић 1931 — Антички споменици из наше земље, Споменик САН бр. 71, Београд 1931.

N. Vulic 1937 — Archaеologische Karte von Jugoslawien, Blatt Prilep-Bitolj, Belgrad 1937, 1-35.

П. Георгиев 1984 — Изображение на четирилико славянско божество од Преслав, Археология г. 26, 1, София 1984, 16-28.

Б. Георгиевски 1989 — Жеглиговски камен, Нагоричане. АП 1987, Љубљана 1989, 54-56.

М. Грбиќ и др. 1954 — Археолошки наоѓалишта во HP Македонща, Скопjе 1954.

B. Грегович 1877 — Очерки путешествия по европейской Турции, Москва 1877.

P. Груjић 1933 — Полошко-тетовска епархиjа и манастир Лешак, ГСНД XII/6, Скопjе 1933, 33-77.

Данило 1935 — Животи краљева и архиепископа српских, написао Данило II, архиепископ српски и други, САН, Београд 1935.

G. R. Davidson 1952 — The Minor Objects, Corinth Vol. XII, Washington 1952.

А. Дероко 1950 — Средновековни градови у Србиjи, Црноj Гори и Македониjи, Београд 1950, 1-215.
      "            1956 — Маркови Кули – Прилеп, Старинар Н.С. 5-6, Београд 1956. 83-104.
      "            1971 — Средновековни град Скопље, Споменик САНУ 120, Београд 1971, 1-16.

И. Джамбов 1992 — Замокот в средновековната България, Археология г. 34, 3, София 1992, 10-19.

C. Димитриjевић 1981 — Оставе коjе садрже српски средњевековни новац до 1371 г., Споменик САНУ 122, Београд 1981.

Л. Дончева-Петкова 1973 — Раносредновековни садове, Археология г. 15, 3, София 1973, 14-21.
      "            1986 — Селище од времето на I българско царство при с. Одърци, Толбухин, Зборник на Б. Бабиќ, Прилеп 1986, 165-168.

A. Dunn 1994 — The transition from polis to kastron in the Balkans (III-VII cc.): general and regional perspectives, BMGS 18, Oxford 1994, 60-80.

A. J. Evans 1885 — Antiquarian Researches in Illyricum, IV: Scupi, Scopia, the Birthplace of Justinijan, Archaeologia Vol. 49, 1, London 1885.

B. Ebhardt 1939 — Der Wehrbau Europas im Mittelalter, Berlin 1939.

J. Заимов 1970 — Битолски натпис на Иван Владислав, самодржец български, София 1970, 1-160.

В. Залеская 1980 — Български амулет преславски тип в Државния Ермитаж, Археология г. 22, 1, София 1980, 48-51.

Й. Иванов 1931 — Български старини из Македония, София 1931.

М. Ивановски 1987 — Градец, Здуње, АП 1986, Љубљана, 123.

386 
Т. Jанакиевски 1980 — "Кале", Стрежево, Битолско, МАА 6, 1980, Скопjе 1983, 97-110.

К. Jиречек 1952. 1978 — Историjа Срба, II. Београд 1952; III, 1978.

П. Joвaновић 1928 — Модрички манастир, ГСНД III, Скопjе 1928, 278-280.

М. Joвaновиќ 1961 — Две средновековни тврдини во Источна Македониjа, Зборник на Myзejот кн. II, Штип 1961, 103-108.

В. Josifovska 1982 — Inscriptions de la Mesie Superieure, Vol. 1, Scupi et la region de Kumanovo, Belgrade 1982.

J. Kalmar 1945 — Die Typen der awarischen Pfeilspitzen, Archeologiai Ertesito V-VI, Budapest 1944-45, 283-294.

В. Картов 1972 — Валандово и Валандовско низ историjата, Скопjе 1972.

К. Кепески 1978 — Остава на византиски монети од с. Стровиjа, Прилеп, МАА 4, Прилеп 1978, 159-188.

А. Керамитчиев 1968 — Поважни откритиjа на нумизматиката во Македониjа, Историjа г. IV, 2, Скопjе 1968, 199-206.

Н. Кирпичников 1966 — Древнерусское оружие, Т. I, II, III, Ленинград 1966.

J. Кондиjанов и В. Иванишевиќ 1994 — Анонимни фолиси од Х и XI век во Македониjа, МНГ бр. 1, Скопjе 1994, 85-102.

J. Кондић 1975 — Ковање и ковнице античког и средновековног новца, Н. Myзej Београд 1975.

Т. Костадиновски 1995 — Меч "волчjак" од 14. век, ЗММ бр. 1. Археологиjа, Скопjе 1995, 227-230.

R. Koch 1982 — Stachelsporen des fruehen und hohen Mittelalters, ZAM J. 10. Bonn 1982, 72-94.

Д. Коцо 1970 — Богородица Челница, Старинар Н.С. 20, Београд 1970, 171-179.

V. Kravari 1989 — Villes et villages de Macedoine occidentale, Paris 1989.

D. Krandzalov 1969 — Sur le probleme des influences orienlales dans l'art ancien bulgare. Starinar N.S. 19, 1968, Belgrad 1969, 141-164, T. 1-14.

A. Кузев, В. Гюзелов и др. 1981 — Български средновековни градове и крепости, Т. I, Варна 1981.

P. Lemerle 1954 — Invasions et migrations dans les Balkans depuis la fin de l'epoque romaine jusqu'au VIII siecle, Revue historique T. 211, Paris 1954, 265-308.
      "            1979 — Les plus anciens recueils des miracles de Saint Demetrius et la penetration des Slaves dans les Balkans, 1, Paris 1979. 2, 1981 (Commentaire).

B. Лилчиќ 1983 — Марков Град, Матка, укрепен средновековен манастир, Историjа г. 19, 2. Скопjе 1983, 268-280.
      "            1989 — Доцноантички тврдини во Тиквеш и Витачево, ГзФФ кн. 41-42, Скопjе 1988/89, 129-136.
      "          и К. Спасеска 1989 — Неколку доцноантички градишта во Пелагониjа, МАА 13, 1992, Скопjе 1993, 227-244.
      "            1995 — Матка низ вековите, Скопjе 1995, 1-153.

Т. Макарова 1967 — Поливная посуда. Из истории керамического производства древней Руси, Археология СССР, Москва 1967.

Љ. Максимовић 1980 — Северни Илирик у 6. веку, ГВИ САН, Београд 1980, 21-57.

E. Манева 1992 — Средновековен накит во Македониjа, Скопjе 1992.
      "          и J. Ананиев 1993 — Има ли мнемонистичка символика декорациjата на рачката од еленски рог од Водоча?, МАА 13, Скопjе 1993, 265-271.

387 
Г. Mapjaновић-Вуjoвић 1977 — Крстови од 6. до 12. века из збирке Нар. Mузeja. Београд 1977, 1-91.

Н. Meloski 1974 — Beitraege zur Agrar und Sozialgeschichte Makedoniens im 11. und 12. Jh. Auf Grand der Privilegienurkunden der byzantinischen Kaiser, Halle 1974, 1-209.

Ф. Месеснел 1934 — Топографске белешке о неким црквеним споменицима у Поречу. ГСНД књ. XIII/7, Скопjе 1934. 171-183.

П. Миjовић — М. Ковачевић 1975 — Градови и утврђења у Црноj Гори у антици и средњем веку, Улцињ-Београд 1975.

И. Микулчиќ 1966 — Пелагониjа у светлости археолошких налаза, од Erejcких сеоба до времена Августа. Дис. Jyr. III. Скопjе-Београд 1966.
      "            1970 — Минатото на Гостиварскиот краj преку археолошките наоди. Споменица Гостивар, Т. I, 1970, 73-89.
      "            1974 — За големината на доцноантичките градови во Македониjа, Историjа г. 10, 2, Скопjе 1974, 347-368.
      "            1975 — Топографиjа на Еу(да)рист, МАА 1, Прилеп 1975, 173-197.
      "            1977 — Две ранохришћанске цркве код Македонске Каменице, Старинар Н.С. 27/1976, Београд 1977, 181-191.
      "         и Н. Никуљска 1978, 1979 — Маркови Кули, Водно 1977 и 1978, МАА 4, 1978, 137-150 и 5, 1979, 65-74.
      "         и М. Билбиjа 1981-82 — Маркови Кули, Водно, Скопjе, 1977 и 1980, МАА 7-8, Скопjе 1981-82 (1987), 205-220.
      "           1981 — Нови податоци за историjатот на Стоби. Студии за старините во Стоби (ед. Ц. Bajcмaн), том III, Скопjе 1981, 210-226.
      "           1982 — Старо Скопjе co околните тврдини, Скопjе 1982. 1-161.
      "           1983 — Девол-град во Раец, ГзФФ кн. 36, Скопjе 1983, 211-218.
      "           1985 — Средновековниот град Девол, ГзФФ кн.38, Скопjе 1985, 83-100.
      "           1986 — Fruhchristlicher Kirchenbau in Makedonien, 33 Corso Ravennate. Ravenna 1986, 221-252.
      "           1986-2 — Spaetantike Fortifikationen in der SR Makedonien, 33. Corso, Ravenna 1986,
253-278.
      "           1987 — Градот Чрешче, ГзФФ кн. 40, Скопjе 1987, 149-160.
      "           1995 — Варвари во Македониjа во доцната антика — пишани и археолошки потврди. ГзФФ кн. 48, Скопjе 1995, 239-254.

Г. Микулчиќ 1983 — Нови ранословенски наоди во Македониjа, ЗАМ кн. 10-11, Скопjе
1983, 143-145.
      "           1987 — Археолошки наоѓалишта во СРМ потврдени со монети од 6. век, МАА 7-8. 1981-82, Скопjе 1987, 177-194.

П. Миљковиќ — Д. Коцо 1978 — Археолошки ископувања во 1973 г. во Св. 15 Тивериополски маченици, Струмица, ЗАМ кн. 8-9. Скопjе 1978, 93-104.

С. Михаjлов 1972 — За аулите и пренасянето на българската столица от Плиска в Преслав, Археология г. 14, 1, София 1972, 1-8.

G. Moravcsik 1958 — Byzantinoturcica, Bd. 2, Berlin 1958.

N. Moutsopoulos 1956 — Ag. Ahilios, Prespa, Thessalonike 1956 (грчки).
      "           1989 — Le tombeau du Tsar Samuil dans la basilique de Saint Achille a Prespa,

388 
Balkanski studii 3, BAN, Sofija 1989, 114-126.

W. Mueller-Wiener 1986 — Von der Polls zum Kastron, Gymnasium Bd. 93, 1986, 434-475.

З. Николовска 1966 — Историjатот на манастирот Зрзе низ натписите и записите од 14. до 19. век, ЗАМ Т. 4-5, Скопjе 1966, 77-93.

С. Новаковић 1912 — Законски споменици српских држава средњега века, СКА, Београд 1912.

Д. Овчаров 1982 — Византиски и български крепости од V-X век, БАН, София 1982, 77-144.

Г. Острогорски 1959 — Историjа Византиjе. Београд 1959.

Б. Панов 1985, 3 — Средновековна Македониjа, Том 3, Скопjе 1985.

Ф. Папазоглу 1957 — Македонски градови у римско доба, Скопjе 1957.

В. Петковић 1950 — Преглед црквених споменика кроз повесницу српског народа, Београд 1950.

Ѓ. Петров 1896 — Материали по изучванието на Македония. София 1896.

К. Петров 1964 — Охрид, во Енциклопедиjа ликовних умjeтности, 3, Загреб 1964, 589-590.
      "           1975 — Преглед на сакралните споменици во Скопjе и околината од 11. до 19. век, Архив на Македониjа — Споменици Т. I, Скопjе 1975, 75-88.

Т. Polak 1984 — Markovi Kuli, Prilep, Konservatorski badan, Warszawa 1984, 1-89.

V. Popovic 1980 — Aux origines de la slavisation des Balkans: la constitution des premiers sclavinies macedoniennes vers la fin du VI s., CRAI 1980, 1, Paris, 230-257.
      "           1981 — Jедан непознат упад Словена у време Jустина II, Нумизматичар бр. 4, Н. музеj Београд 1981, 111-126.
      "           1988 — Албаниjа у касноj антици. Симпозиум: Илири и Албанци, САН, Београд 1988, 201-284.

J., Poulik i dr. 1985 — Velka Morava, Bratislava 1985, 1-303.

B. Радовановић 1924 — Тиквеш и Раjец, Скопље-Београд 1924.

C. Радоjчић 1952 — Црква у Коњуху, ЗВИ 1, Београд 1952, 148-168.

Д. Размоска 1983 — Преглед на византиски монети во Охрид, Лихнид кн. 5, Охрид 1989, 83-108.
      "              1987 — Две византиски депоа од Охридско-преспанскиот регион, МАА 7-8, 1981-82, Скопjе 1987, 221-236.

Р. Рашев 1988 — Ранносредновековни двойни печатчета-амулети, Археология г. 30, 2, София 1988, 57-61.

Б. А. Рыбаков 1948 — Ремесло древней Руси, Москва 1948.

Н. Spahiu 1975 — La ville haut-medievale albanaise de Shurdhah, Iliria V, 2, Tirane 1975, 151-159.

С. Станилов 1985 — Старобългарският амулет от Болград, Археология г. 27, 3, София 1985, 42-45.

М. Станчева 1964 — Средновековна сграфито керамика од София, Сердика I, София 1964.

A. Стоjановски 1981 — Градови во Македониjа од доцниот 14. до 17. век, демографски проучувања, ИНИ, Скопjе 1981.

B. Тапкова-Заимова 1956 — Крепости и укрепени градове през I българско царство, според сведенията от византиските автори, Воено исторически сборник

389 
25/3, София 1956, 40-60.

Д. Ташковски 1961 — Самуиловото царство, Скопjе 1961.

Т. Томоски 1964 — Белешки по повод воениот повод на Андроник III во Македониjа, ГзФФ кн. 16, Скопjе 1964, 41-44.
      "            1970 — Белешки за некои места во Македониjа во почетокот на II. Век, Историjа г. VI, 2, Скопjе 1970, 172-180.
      "            1971 — Прилог за убикациjа на Модричкиот манастир, ГзФФ кн. 23, Скопjе 1971, 255-258.
      "            1975 — Валандовски Хисар, ЗАМ Т. 6-7, Скопjе 1975, 271-278.
      "            1976 — Средновековни градови во Полог, ГзФФ кн. 28, Скопjе 1976, 249-268,
      "            1978 — Морозвиждска епископиjа. Културно наследство бр. VI, Скопjе 1978, 93-116.
      "            1978-2 — Средновековни градови мегу реките Вардар, Брегалница и Лакавица, ГзФФ кн. 30, Скопjе 1978, 267-294.
      "            1978-3 — Овче Поле во Средниот век, ГзФФ кн. 30, Скопjе 1978, 243-250.
      "            1980 — Butella Civitas Pelagoniae, Историjа г. 16. 2, Скопjе 1980, 17-21.
      "            1984-85 — Entwurf einer Karte von Burgen in Makedonien, Balcanoslavica 11-12, Prilep 1984-85, 33-45.

K. Tpajковски 1983 — Истражувања во Мородвис 1980, ЗАМ кн. 10-11, Скопjе 1983, 133-142.
      "                 1991 — Гроб 105 од Мородвис, МАА 12, Скопjе 1991, 235-245.

S. Uenze u.a. 1992 — Die spaetantiken Befestigungen von Sadovec (Bulgarien) MBVF Bd. 43, Muenchen 1992, 1-600.

M. Vasmer 1970 — Die Slaven in Griechenland, Leipzig 1970.

Г Филиповска и П. Србиновски 1980 — Кале, Битола 1978, МАА 6, Скопjе 1980, 111-122.
      "                            "                   1981 — Извештаj од археолошките ископувања во Битола и Чебрен 1978-81, Зборник на трудови Н. Myзej бр. 2-3, Битола 1980-81, 113-133.

Н. Hahn 1961 — Hohenstaufenburgen in Suеditalien, Muenchen 1961.

W. Hotz 1975 — Kleine Kunstgeschichte der deutschen Burg, Darmstadt 1975.

G. Cankova-Petkova 1976 — Ueber die Herkunft einiger slawischen Ethnonyme und Toponyme. Studien zum 7. Jh. in Byzanz, BBA Bd. 47, DAW, Berlin 1976, 73-76.

Н. Чаусидис1987 — Средновековни наоди од Просек, ГзФФ кн. 40, Скопjе 1987, 171-195.
      "             1993 — Неколку доцноантички градишта во Мориово, МАА 13, 1992. Скопjе 1993, 221-226.
      "             1994 — Митските слики на Jужните Словени, Скопjе 1994, 1-546.

Љ. Џидрова1989 — Толкување на еден тип амулети од средниот век на Балканот, МАА 10, Скопjе 1989, 247-257.

Г. Шкриванић 1955 — Opyжje у средновековноj Србиjи, Дубровнику и Босни, Београд 1955.

390